Eugenie Clark-The shark lady

Πηγή φωτογραφίας

Η Eugenie Clark είναι Αμερικανίδα ιχθυολόγος, γνωστή για τις έρευνές της σχετικά με τα δηλητηριώδη ψάρια των τροπικών θαλασσών και την συμπεριφορά των καρχαριών. 

Είναι πρωτοπόρος στον τομέα των καταδύσεων για ερευνητικούς σκοπούς.

Γεννήθηκε (1922) και μεγάλωσε στην Νέα Υόρκη με την μητέρα της, η οποία είχε Ιαπωνική-Σκωτική καταγωγή. Ο Αμερικανός πατέρας της πέθανε όταν η Eugenie ήταν δύο ετών. Ως νεαρό κορίτσι η Clark γοητευόταν από τα ψάρια που έβλεπε στις επισκέψεις της στο ενυδρείο της Νέας Υόρκης. Άρχισε την συλλογή ψαριών, αμφιβίων και ερπετών.

Σπούδασε και ειδικεύτηκε στη ζωολογία. Είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα triggerfish και τα filefish. Κατά τη διάρκεια των μεταπτυχιακών σπουδών της πραγματοποιούσε έρευνες σε διάφορα ιδρύματα, όπως στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας Scripps, στο Αμερικανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στη Νέα Υόρκη κ.ά. Το μεγαλύτερο ερευνητικό ταξίδι της ξεκίνησε το 1949, όταν έλαβε μέρος σε ερευνητική αποστολή στη Μικρονησία. Μελέτησε πληθυσμούς ψαριών στο Γκουάμ, στα νησιά Μάρσαλ, στο Παλάου, στις Βόρειες Μαριάνες και στα νησιά Καρολίνες. 

Πηγή φωτογραφίας

Η έρευνα και τα ταξίδια της στην Μικρονησία αποτέλεσαν το αντικείμενο για το πρώτο βιβλίο της με τίτλο Lady with a Spear (1953). Το βιβλίο είχε μεγάλη επιτυχία με πολλές εκδόσεις και μεταφράσεις σε διάφορες γλώσσες.

Στις διδακτορικές σπουδές της ασχολήθηκε με την έρευνα σχετικά με την αναπαραγωγή των ειδών του γένους Xiphophorus. Έχει μελετήσει την συμπεριφορά, την οικολογία και την ταξινόμηση των ψαριών για περισσότερα από 50 χρόνια, ιδιαίτερα των καρχαριών.

Η Clark έκανε καταδύσεις με τους καρχαρίες για περισσότερα από 30 χρόνια. Γι΄αυτό άλλωστε είναι γνωστή ως "the shark lady". Κατά τη διάρκεια έρευνάς της, ανακάλυψε ότι ένα γαλακτώδες υγρό που εκκρίνεται από ένα πλατύψαρο, το  Pardachirus marmoratus, λειτουργεί ως απωθητικό για τους καρχαρίες. Σε δοκιμές που έκανε στον ωκεανό, παρατήρησε ότι πράγματι οι καρχαρίες απέφευγαν να φάνε το ψάρι αυτό.

Πηγή φωτογραφίας

Η έρευνά της, όλα αυτά τα χρόνια, υποστηρίχθηκε από διάφορους φορείς, όπως το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών, το Ινστιτούτο Smithsonian και την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας. Έχει λάβει τιμητικές διακρίσεις από διάφορα Πανεπιστήμια και πολυάριθμα βραβεία από το National Geographic Society και άλλα θεσμικά όργανα.

Το 1976 έγινε υπότροφος της  Αμερικανικής Ένωσης για την Πρόοδο της Επιστήμης, και το 1994 τιμήθηκε με το Μετάλλιο Αριστείας από την Αμερικανική Κοινότητα Ωκεανογράφων. Πολλά είδη ψαριών έχουν ονομαστεί προς τιμήν της.

Οι άνθρωποι την ρωτούν συχνά αν δέχτηκε ποτέ επίθεση από καρχαρία. Απαντάει, ότι πράγματι κάτι τέτοιο έγινε μόνο μια φορά και όχι μέσα στο νερό. Κάποτε οδηγώντας για να πάει σε ένα σχολείο, είχε στο μπροστινό κάθισμα του αυτοκινήτου της το κεφάλι ενός καρχαρία-τίγρη. Σε ένα απότομο σταμάτημα προσπάθησε με το χέρι της να κρατήσει το κεφάλι να μην πέσει από το κάθισμα. Το αποτέλεσμα ήταν να πέσει πάνω στο χέρι της και τα δόντια να βυθιστούν σε αυτό και να αιμορραγήσει.

Το 1950, μετά την απόκτηση του διδακτορικού τίτλου της έλαβε υποτροφία για να συνεχίσει τις σπουδές της στην ιχθυολογία, στο Marine Biological Station στην Χουργκάντα της Αιγύπτου. Εκεί γνώρισε και παντρεύτηκε τον δεύτερο σύζυγό της, τον Έλληνα γιατρό Ηλία Παπακωνσταντίνου. Έκανε τέσσερα παιδιά, την Ήρα , την Aya, τον Θεμιστοκλή-Αλέξανδρο και τον Νικόλα-Masatomo.

Πηγή φωτογραφίας

Η Eugenie Clark ήταν ιδρυτική διευθύντρια στο Mote Marine Laboratory στη Φλόριντα (1955-1967). Το 1968 έγινε καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Maryland College Park, του οποίου σήμερα είναι ομότιμη καθηγήτρια ζωολογίας. Αν κι έχει αποσυρθεί από τη διδασκαλία, εξακολουθεί να κατέχει τον τίτλο Senior Research Scientist. Έχει δώσει διαλέξεις σε περισσότερα από 60 κολέγια και πανεπιστήμια στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχει επίσης διδάξει σε 19 ξένες χώρες και σε διάφορα προγράμματα κατάρτισης σε γυμνάσια και κολέγια.

Οι έρευνές της έχουν κάνει τον γύρο του κόσμου. Έχει μοιραστεί τις περιπέτειές της και τον ενθουσιασμό της για την επιστημονική έρευνα σε επιστημονικά περιοδικά, διαλέξεις, αφιερώματα, καθώς και σε άρθρα σε δημοφιλή περιοδικά, όπως το National Geographic και το Science Digest. Έγραψε επίσης το βιβλίο με τίτλο "The Lady and the Sharks" (1969).

Έχει δηλώσει: "Δεν νομίζω ότι ήθελα συνειδητά να γίνω ερευνητής. Δεν νομίζω ότι ήξερα τι είναι ένας ερευνητής. Το μόνο που ήξερα είναι ότι ήθελα να σπουδάσω τα ψάρια. Όταν πήγα στο παλιό ενυδρείο στο Battery Park στη Νέα Υόρκη, σκέφτηκα ότι θα ήταν υπέροχο αν μπορούσα να περάσω την υπόλοιπη ζωή μου μελετώντας τα ψάρια και να πηγαίνω μέσα στο νερό μαζί τους."

Πηγές 1 2

Ο παράξενος και υπέροχος κόσμος της βιοφωταύγειας

Διάφοροι ζωντανοί οργανισμοί έχουν την εξαιρετική ιδιότητα να δημιουργούν και να εκπέμπουν φως σε διάφορα μήκη κύματος. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται βιοφωταύγεια ή βιοφωτισμός. Συχνά καλείται εσφαλμένως φωσφορισμός. 

Φωτογραφία Bidgee

Παρουσιάζεται σε πολλές βιο-ομάδες πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, όπως τα βακτήρια, οι μύκητες, οι πυγολαμπίδες (και άλλα κολεόπτερα) και σε διάφορους θαλάσσιους οργανισμούς. Η βιοφωταύγεια είναι μια βιοχημική αντίδραση, η οξείδωση της πρωτεΐνης λουσιφερίνης.

Φωτογραφία magnetic lobster

Είναι ένα φαινόμενο πολύ κοινό στη φύση. Το 90% των θαλάσσιων πλασμάτων που ζουν σε βαθιά νερά παράγουν βιοφωτισμό. Τα περισσότερα θαλάσσια όντα εκπέμπουν μπλε ή πράσινο φως που μεταδίδεται πιο εύκολα μέσα στο θαλασσινό νερό. 

Πηγή φωτογραφίας

Υπάρχουν όμως και πλάσματα που εκπέμπουν κόκκινο ή και κίτρινο φως. Τα δρακόψαρα που ανήκουν στα γένη Malacosteus, Aristostomias και Pachystomias είναι τα μόνα ψάρια που παράγουν κόκκινο φως. Επίσης το Tomopteris nisseni, ένα είδος πολύχαιτου, είναι είναι από τα λίγα θαλάσσια πλάσματα με κίτρινη βιοφωταύγεια. Οι θαλάσσιες πένες, όταν κάποιος τις αγγίξει, εκπέμπουν ένα φωτεινό πράσινο φως. 

Φωτογραφία Fred Hsu

Η μέδουσα Aequorea victoria απελευθερώνει ασβέστιο το οποίο αλληλεπιδρά με την πρωτεΐνη aequorin κι έτσι παράγει έντονο μπλε φως. 

Φωτογραφία Ssblakely

Το Stauroteuthis syrtensis είναι ένα είδος μικρού χταποδιού που παράγει φως. Εκπέμπει ένα μπλε-πράσινο φως προκειμένου να αμυνθεί σε επιθέσεις αρπακτικών. Επίσης με τον τρόπο αυτό δελεάζει μικρά καρκινοειδή, που αποτελούν την κύρια τροφή του.

Το καλαμάρι Bobtail έχει μια συμβιωτική σχέση με τα βακτήρια Vibrio fischeri, τα οποία κατοικούν στον μανδύα του, σε ένα ειδικό όργανο. Σε αυτά οφείλει την ιδιότητά του να παράγει φως.

Φωτογραφία  babsstockwell

Τα κριλ της Ανταρκτικής (Euphausia superba) εκπέμπουν φως από όργανα που βρίσκονται σε διάφορα μέρη του σώματός τους. Αυτά τα όργανα εκπέμπουν περιοδικά ένα κίτρινο-πράσινο φως, για 2-3 δευτερόλεπτα.

Φωτογραφία Uwe kils

Η μη θαλάσσια βιοφωταύγεια είναι λιγότερο διαδεδομένη, αλλά έχει μεγαλύτερη ποικιλία σε χρώματα. Οι πιο γνωστές μορφές της είναι των πυγολαμπίδων και των σκαθαριών της οικογένειας Phengodidae. Επίσης, είδη μύκητα όπως ο Panellus stipticus εμφανίζουν το φαινόμενο της βιοφωταύγειας. 

Φωτογραφία Ylem 

Η ένταση του φωτός σε αυτό το είδος μανιταριού είναι χαμηλή σε σχέση με άλλους οργανισμούς, αλλά επειδή ο μύκητας λάμπει για πολλές μέρες, η συνολική εκπομπή είναι συγκρίσιμη με αυτή των πυγολαμπίδων. Επιπλέον, ο μύκητας αυτός αναπτύσσεται πάνω σε σάπια ξύλα κι έτσι όταν φωτίζει είναι ορατός ακόμα και τη νύχτα. 

Φωτογραφία Ak ccm

Το μανιτάρι Omphalotus olearius εκπέμπει ένα μπλε-πράσινο χρώμα, που είναι ορατό μόνο σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού, όταν το μάτι προσαρμόζεται στο σκοτάδι.

Φωτογραφία Antonio Abbatiello

Φωτογραφία Raeky

Ο βιοφωτισμός έχει διαφορετική λειτουργία ανάμεσα στα διάφορα είδη. Χρησιμεύει ως καμουφλάζ ή ως τρόπος προσέλκυσης θηραμάτων, ακόμα και ως τρόπος έλξης ερωτικού συντρόφου.

Σε ορισμένα είδη καλαμαριών η βιοφωταύγεια χρησιμοποιείται ώστε το ζώο να ταιριάζει με το φως του περιβάλλοντος. 

Φωτογραφία Nick Hobgood

Η πεσκανδρίτσα και άλλα ψάρια που ζουν σε βαθιά νερά χρησιμοποιούν τον βιοφωτισμό ως δόλωμα για να προσελκύουν τη λεία τους. Μια προεξοχή στο κεφάλι τους, που αιωρείται, προσελκύει μικρά ζώα σε απόσταση βολής για το ψάρι.

 Ο καρχαρίας cookiecutter (Isistius brasiliensis) χρησιμοποιεί την βιοφωταύγεια για καμουφλάζ. Όμως, ένα μικρό τμήμα της κοιλιάς του παραμένει σκοτεινό. Έτσι, μεγάλα αρπακτικά ψάρια όπως ο τόνος και το σκουμπρί, που κολυμπούν κάτω από τον καρχαρία, νομίζουν ότι είναι ένα μικρό ψάρι και προσπαθούν να το φάνε. Τότε ο καρχαρίας τους δίνει μια γερή δαγκωματιά κόβοντας κομμάτι από τη σάρκα τους. Η εγγενής πράσινη βιοφωταύγεια σε αυτό το είδος του καρχαρία είναι η ισχυρότερη από κάθε άλλο είδος καρχαρία. Διαρκεί ακόμα κι όταν ο καρχαρίας είναι έξω από το νερό μέχρι και τρεις ώρες.
Ο Noctiluca scintillans είναι ένας θαλάσσιος μικροοργανισμός. Είναι γνωστός και ως "λάμψη της θάλασσας", "φωτιά της θάλασσας"και "φάντασμα της θάλασσας". Ο βιοφωτισμός αποτελεί έναν αμυντικό μηχανισμό γι' αυτά τα μικροσκοπικά πλάσματα της θάλασσας.

Φωτογραφία Lycaon

Τα δινομαστιγοφόρα (μονοκύτταρα φύκη) χρησιμοποιούν την έλξη που προκαλεί στα αρπακτικά η βιοφωταύγεια για να αμυνθούν. Φωτίζουν όταν ανιχνεύσουν ένα αρπακτικό κι έτσι αυτό γίνεται πιο ευάλωτο και θήραμα άλλων αρπακτικών, που βρίσκονται ψηλότερα στην τροφική αλυσίδα. Η γιγάντια κατσαρίδα Lucihormetica luckae μιμείται με την βιοφωταύγεια το σκαθάρι Pyrophorus για αμυντικούς σκοπούς.

Φωτογραφία Gilberto Santa Rosa

Οι πυγολαμπίδες χρησιμοποιούν τον βιοφωτισμό την περίοδο της αναπαραγωγής για να προσελκύσουν ταίρι. 

Φωτογραφία Timo Newton-Syms

Στο θαλάσσιο περιβάλλον, η χρήση του βιοφωτισμού για προσέλκυση ερωτικού συντρόφου έχει τεκμηριωθεί για τα οστρακοειδή και για μικρά καρκινοειδή.

Κάποια είδη καλαμαριών και καρκινοειδών χρησιμοποιούν την βιοφωταύγεια για αντιπερισπασμό, ακριβώς όπως τα καλαμάρια χρησιμοποιούν το μελάνι. Οι προνύμφες των πυγολαμπίδων με τον τρόπο αυτό απωθούν τα αρπακτικά.
Θα κλείσω την εγγραφή αυτή με τα κτενοφόρα, τους διαφανείς θαλάσσιους οργανισμούς των οποίων το μήκος κυμαίνεται από 1 χιλιοστό έως 1,5 μέτρα. Τα περισσότερα από αυτά, κυρίως αυτά που ζουν σε βαθιά νερά, έχουν ωραία χρώματα που ιριδίζουν. Πολλά βιοφωτίζουν με μπλε ή πράσινο φως, που είναι ορατό μόνο στο σκοτάδι.

Φωτογραφία Citron

Φωτογραφία Samuel Blanning

Φωτογραφία  NOAA Photo Library

Δείτε την εγγραφή με τίτλο "Λίμνες που .... φωσφορίζουν" και θαυμάστε το αποτέλεσμα της υψηλής συγκέντρωσης μικροοργανισμών που έχουν αυτήν την εκπληκτική ιδιότητα του βιοφωτισμού.

Ακόμα δείτε τις εκπληκτικές φωτογραφίες πυγολαμπίδων την εποχή της αναπαραγωγής.

Πηγές  1 2

Ένας αλλιώτικος κόσμος

Ένας κόσμος μαγικός, μυστηριώδης, πολύχρωμος, πολυποίκιλος. Ένας κόσμος που τρομάζει, συγκινεί, εντυπωσιάζει, συναρπάζει. Είναι ο κόσμος της θάλασσας.
Δείτε το εκπληκτικό βίντεο!

Από Rafa Herrero Massieu στο Vimeo.