Η πεταλούδα "Μονάρχης" (Danaus plexippus) ανήκει στην οικογένεια Nymphalidae. Θεωρείται ο "βασιλιάς" των πεταλούδων, εξ ου και το όνομά της.
Είναι από τις μεγαλύτερες πεταλούδες και το άνοιγμα των φτερών της φτάνει τα 8-10 εκατοστά. Ζει κυρίως στη Βόρεια Αμερική. Σπάνια μπορεί να βρεθεί στη δυτική Ευρώπη ή σε άλλες περιοχές του κόσμου όπως η Αυστραλία, η Ινδία, οι Αζόρες, τα Κανάρια νησιά κ.ά.
Είναι εύκολα αναγνωρίσιμη από το χαρακτηριστικό πορτοκαλί-μαύρο χρώμα των φτερών της.
Οι πεταλούδες αυτές είναι διάσημες για τα μεταναστευτικά ταξίδια που κάνουν μαζικά προς το νότο και την επιστροφή τους στο βορρά το καλοκαίρι. Δεν μπορούν να επιβιώσουν στον ψυχρό χειμώνα των περισσότερων περιοχών της βόρειας Αμερικής. Το ταξίδι τους προς το νότο, το Μεξικό και την νότια Καλιφόρνια, ξεκινά τον Αύγουστο και η επιστροφή τους στο βορρά αρχίζει την άνοιξη.
Η άφιξή τους στο Μεξικό συμπίπτει με μια γιορτή των Μεξικανών που ονομάζεται "Dia de los Muertos"-"Ημέρα των νεκρών". Έτσι οι Μεξικάνοι πιστεύουν ότι οι πεταλούδες είναι οι ψυχές των νεκρών παιδιών και των πολεμιστών, που επιστρέφουν.
Μεταναστεύουν μαζικά και είναι η μόνη πεταλούδα που μεταναστεύει και μετά επιστρέφει, όπως ακριβώς κάνουν τα πουλιά.
Είναι τα μόνα έντομα που μεταναστεύουν σε θερμότερα κλίματα και στα ταξίδια τους μπορεί να καλύπτουν αποστάσεις 2.500 μιλίων.
Η διάρκεια των ταξιδιών αυτών υπερβαίνει το κανονική διάρκεια ζωής των πεταλούδων, η οποία είναι λιγότερο από δύο μήνες για τις πεταλούδες που γεννήθηκαν στις αρχές του καλοκαιριού.
Οι θηλυκές πεταλούδες γεννούν αυγά στα μεταναστευτικά αυτά ταξίδια τους. Τέσσερις γενιές πεταλούδων αλλάζουν κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους. Οι τρεις πρώτες γενιές πεθαίνουν μέσα στις έξι πρώτες εβδομάδες.
Η τέταρτη γενιά είναι αυτή που θα ολοκληρώσει το ταξίδι.
Αποτελεί αντικείμενο έρευνας το πως οι διαφορετικές γενιές καταφέρνουν να επιστρέφουν στα ίδια μέρη διαχείμασης. Τα σχέδια πτήσης φαίνεται να κληρονομούνται και να βασίζονται στη θέση του ήλιου στον ουρανό, καθώς και σε μια ηλιακή πυξίδα, που βασίζεται στον κιρκαδικό ρυθμό των κεραιών τους.
Νεότερη έρευνα έδειξε ότι μπορεί να χρησιμοποιούν το μαγνητικό πεδίο της Γης, για να προσανατολίζονται.
Αξιοπερίεργο είναι ότι χρησιμοποιούν τα ίδια δέντρα κάθε χρόνο, ενώ είναι διαφορετικές πεταλούδες, από άλλη γενιά. Πως γνωρίζουν ποια είναι τα σωστά δέντρα, για να ξεχειμωνιάσουν;;;
Η πεταλούδα Μονάρχης είναι δηλητηριώδης ή το λιγότερο έχει άσχημη γεύση για τα πουλιά ή άλλα θηλαστικά, που θέλουν να ... δοκιμάσουν τη γεύση της.
Θεωρείται ότι τα φωτεινά χρώματα, τόσο της προνύμφης όσο και της πεταλούδας, αποτελούν προειδοποίηση.
